Ban hành Nghị định 352/2026/NĐ-CP: Đột phá cơ chế kỹ thuật đường sắt

Ngày 11/9/2026, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc đã chính thức ký ban hành Nghị định số 352/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của hai văn bản quy phạm pháp luật quan trọng liên quan đến cơ chế đặc thù và thiết kế kỹ thuật dự án đường sắt. Việc ban hành khung pháp lý mới này được đánh giá là bước đi chiến lược nhằm tháo gỡ các “nút thắt” thể chế, tạo hành lang thoáng đạt cho việc triển khai tuyến đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam và hệ thống đường sắt đô thị hiện đại trên cả nước.

Trọng tâm của Nghị định 352/2026/NĐ-CP nằm ở việc điều chỉnh, bổ sung Điều 4 của Nghị định số 123/2025/NĐ-CP (đã được sửa đổi một phần bởi Nghị định 67/2026/NĐ-CP). Nghị định mới chuẩn hóa các nguyên tắc quản lý đầu tư xây dựng, tối ưu hóa quy trình thiết kế, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và tháo gỡ bài toán vốn cho các hoạt động chuẩn bị đầu tư ban đầu.

{IMG:0}

Tối ưu hóa quy trình thiết kế với mô hình FEED 02 bước

Một trong những điểm đột phá kỹ thuật nổi bật nhất tại Nghị định 352/2026/NĐ-CP là quy định chi tiết về việc áp dụng thiết kế FEED (Front-End Engineering Design). Đối với các dự án đường sắt có tính chất kỹ thuật phức tạp, công nghệ cao, việc lập thiết kế FEED sẽ được dùng để thay thế cho bước thiết kế cơ sở trong Báo cáo nghiên cứu khả thi (FS).

Theo đó, trình tự thiết kế xây dựng sẽ được tinh gọn còn 02 bước chuẩn hóa:

• Bước 1: Lập và phê duyệt Thiết kế FEED.
• Bước 2: Thiết kế xây dựng triển khai sau thiết kế FEED (bao gồm thiết kế chi tiết theo thông lệ quốc tế hoặc thiết kế bản vẽ thi công).

Việc cho phép áp dụng thiết kế FEED không chỉ giúp nâng cao chất lượng hồ sơ kỹ thuật, tiệm cận với chuẩn mực quản lý dự án quốc tế mà còn giảm thiểu rủi ro phải điều chỉnh thiết kế lớn trong giai đoạn thi công – một căn bệnh mãn tính từng gây chậm tiến độ ở nhiều đại dự án hạ tầng trước đây.

Cơ chế thực hiện song song và linh hoạt về chi phí

Để rút ngắn tối đa thời gian chuẩn bị và thực hiện dự án, Nghị định 352/2026/NĐ-CP cho phép dự án đường sắt được thực hiện song song, đồng thời, kết hợp các nội dung công việc. Tuy nhiên, văn bản cũng yêu cầu chặt chẽ việc đảm bảo thứ tự hoàn thành và tính thống nhất đồng bộ của toàn tuyến.

Đi kèm với cơ chế làm việc song song là giải pháp tháo gỡ vướng mắc về tài chính do việc phát sinh điều chỉnh:

• Dự án được phép bổ sung các chi phí cần thiết phát sinh từ quá trình triển khai song song các hạng mục.
• Cơ quan chuẩn bị dự án hoặc Chủ đầu tư có trách nhiệm báo cáo Người quyết định đầu tư để xem xét.
• Thẩm quyền quyết định được siết chặt về mặt thời gian: Người quyết định đầu tư phải đưa ra quyết định bổ sung kinh phí trong thời hạn tối đa 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ báo cáo.

{IMG:1}

Công nghệ số đỉnh cao: Tích hợp BIM, GIS, AIM và Digital Twin

Nghị định 352/2026/NĐ-CP thể hiện tầm nhìn hiện đại hóa ngành đường sắt khi đưa việc chuyển đổi số vào thành quy định chung. Người quyết định đầu tư sẽ căn cứ vào đặc thù dự án để quyết định việc áp dụng Mô hình thông tin công trình (BIM).

Đặc biệt, Nghị định khuyến khích tích hợp đa nền tảng dữ liệu tiên tiến bao gồm:

• GIS (Hệ thống thông tin địa lý): Phục vụ công tác quản lý không gian và tuyến.
• AIM (Hệ thống quản lý tài sản): Hỗ trợ vận hành, bảo trì trong suốt vòng đời công trình.
• Digital Twin (Bản sao kỹ thuật số song sinh): Mô phỏng, đánh giá các phương án kỹ thuật, tối ưu hóa công tác khảo sát, thiết kế và quản lý vận hành theo thời gian thực.

Tuy nhiên, cùng với việc đẩy mạnh công nghệ số, Nghị định quy định cực kỳ nghiêm ngặt về khâu khai thác và chia sẻ dữ liệu. Tất cả hoạt động dữ liệu liên quan đến BIM, GIS, Digital Twin phải đáp ứng tuyệt đối các tiêu chuẩn về an toàn thông tin, an ninh mạng, bảo vệ bí mật nhà nước và quy định pháp luật về quốc phòng, an ninh.

Đồng bộ quy hoạch TOD và cơ chế huy động chuyên gia quốc tế

Đối với các tuyến đường sắt đô thị và đường sắt quốc gia đi qua đô thị, Nghị định 352/2026/NĐ-CP đặt ra yêu cầu bắt buộc về sự phối hợp chặt chẽ giữa việc lập Báo cáo nghiên cứu khả thi và quy hoạch vùng phụ cận nhà ga, quy hoạch khu vực TOD (Thúc đẩy phát triển đô thị lấy giao thông công cộng làm trung tâm).

Trong trường hợp quá trình thiết kế FEED dẫn đến việc phải điều chỉnh ranh giới nhà ga, Chủ đầu tư có trách nhiệm thông báo kịp thời cho cơ quan lập quy hoạch TOD để cập nhật, điều chỉnh ranh giới đô thị tương ứng, tránh chồng chéo hoặc lãng phí tài nguyên đất đai.

Bên cạnh đó, nhằm bù đắp khoảng trống về kinh nghiệm công nghệ đường sắt tốc độ cao tại Việt Nam, Nghị định cho phép dự án được thuê tư vấn nước ngoài tham gia vào hầu hết các công đoạn quan trọng: hỗ trợ chuẩn bị dự án, quản lý dự án, thẩm tra FS, giám sát thi công, đánh giá an toàn hệ thống (ISA) và tư vấn pháp lý.

Bảng tổng hợp điểm mới nổi bật tại Nghị định 352/2026/NĐ-CP

Kết luận và hàm ý

Sự ra đời của Nghị định 352/2026/NĐ-CP thể hiện sự chủ động và quyết liệt của Chính phủ trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn hạ tầng. Bằng việc thể chế hóa mô hình thiết kế FEED, đẩy mạnh công nghệ Digital Twin và quy định thời hạn xử lý thủ tục hành chính rõ ràng (20 ngày làm việc), Nghị định đã tạo ra cơ sở pháp lý vững chắc, giúp các Chủ đầu tư và Ban quản lý dự án tự tin triển khai các công việc phức tạp.

Đối với ngành giao thông vận tải Việt Nam, đây không chỉ là một văn bản sửa đổi kỹ thuật đơn thuần, mà còn là “chìa khóa” mở đường cho việc hiện thực hóa siêu dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam cũng như mạng lưới đường sắt đô thị hiện đại, đảm bảo tính kết nối không gian, tối ưu hóa hiệu quả đầu tư và tiệm cận hoàn toàn với các chuẩn mực kỹ thuật tiên tiến nhất trên thế giới.